59 CommentsDESZNICA
Gmina Desznica odległa o 27 km na poł.-zach. od Krosna, wzniesiona 500 m n.p.m., przy drodze krajowej, prowadzącej ze Żmigroda Nowego do Grabiu. Gleba owsiana. Wieś ta graniczy od wschodu z Kątami i Łazami, od południa z Hałbowem, od zachodu z Jaworzem i Świerzową Ruska, od północy ze Skalnikiem. Desznica zawdzięcza swoje powstanie właścicielom Żmigroda i dzieliła losy dóbr żmigrodzkich. W r. 1681 należała do Stadnickiego i było wtedy łanów kmiecych 3, sołtysi łan 1.
Za zniesione prawa pańszczyźniane uiszczono kwotę 1.638 zł 35 kr. m. k. W r. 1816 właścicielem Desznicy był Józef Kotarski, a posiadaczami sołectwa byli: Teodor i Szczepan Szymański i Jan Danik. Byli oni również właścicielami lasu Dobrazyn. W r. 1883, 12 lipca nabył Desznicę i Jaworze od Eustachego księcia Sanguszki, Franciszek Gaszyński, który je sprzedał Izraelitom w r. 1884. Później posiadał Desznicę Aron Schuss, który ją rozparcelował.
We wsi znajduje się cerkiew murowana pod wezwaniem św. Wielkiego Męczennika Dymitra, wybudowana w r. 1790, odnowiona i upiększona kosztem śp. kardynała Sylwestra Sembratowicza, urodzonego w Desznicy, pokryta blachą w r. 1901. We wsi znajduje się szkoła etatowa, murowana, z językiem wykładowym ruskim, o jednej sile nauczycielskiej, do której uczęszczało dzieci ruskich 80. We wsi jest sklep, kasa cerkiewna i bracka. Kasa gminna wynosiła 3.309 kor. 5 hal. Do parafii ruskiej należą: Brzezowa, Hałbów, Jaworze, Skalnik, Konty. We wsi Desznicy urodził się jak wyżej wspomniałem Sylwester Sembratowicz, kardynał i metropolita ruski, którego życie podajemy.
Sylwester Sembratowicz urodził się 3 września 1836 r. Nauki początkowe odbywał w Tarnowie, a średnie w Wiedniu, skąd wyjechał na studya wyższe filozoficzno-teologiczne do Rzymu, do kolegium De Propaganda Fide. R. 1860 przyjął święcenia kapłańskie, a 1861 r. otrzymał stopień doktora. Po powrocie do kraju, był naprzód wikaryuszem we Florynce, później kapelanem klasztoru w Słowicie, następnie prefektem we lwowskim seminaryum duchownem ruskim, profesorem dogmatyki na uniwersytecie lwowskim. R. 1879 został mianowany biskupem sufraganem, a po upływie 3 lat administratorem archidyecyzyi lwowskiej; następnie 1885 r. metropolitą halickim i wreszcie 1895 r. kardynałem, z tytułem św. Stefana na Monte Caelio. Był nadto tajnym radcą cesarskim, dożywotnim członkiem austryackiej izby panów i kawalerem orderu żelaznej korony. Przez długi czas redagował pismo Sjon. Wydał list pasterski, ogłoszony drukiem: Wszeczestnomu Świaszeństwu, Lwów 1895 i w drugiej edycji. Od 1882 r. posiadał w sejmie galicyjskim głos wirylny i dwakroć zastępował marszałka krajowego. Trudne miał zadanie do spełnienia, gdy obejmował rządy prowincyi, wrzącej agitacyą, antykościelną, i radykalną, socyalistyczną, ale dzięki gorliwości, dobroci i roztropności, umiał odnaleźć środki ku tamowaniu siły złego. Do najważniejszych jego dzieł należy: reforma zakonu Bazyljanów, już rozpoczęta za poprzednika; utworzenie z obszernej metropolji lwowskiej drugiej dyecyzyi, mianowicie stanisławowskiej; synod prowincyonalny, zebrany w 1901 r. do Lwowa, którego uchwały zostały potwierdzone przez Stolicę św. W celach obmyślenia środków na stawianie tamy złemu, odbywał konferencye z władykami i narady z dziekanami. W celu rozbudzenia życia religijnego i duchownego między ludem, utworzył towarzystwo św. Pawła; przyczynił się do założenia instytucyi służebnic N. M. P., zbawienny wpływ wywierających na ludność wiejską i małomiejską. Opiekował się towarzystwem św. Piotra, mającem za cel wspierać ubogie parafie przy restaurowaniu starych i budowie nowych cerkwi, oraz zaopatrywać w potrzebne aparaty. Troszczył się także o dostateczne uposażenie materyalne duchowieństwa, o podwyższenie kongruy. Powołał do życia i uposażył instytut wychowawczy dla dziewcząt ruskich we Lwowie, oddany pod opiekę Bazyljanek. Poczynił także przygotowania do utworzenia drugiego podobnego instytutu dla chłopców. Dzięki jego troskliwości, fundacya dla wdów i sierot po zmarłych ruskich księżach, otrzymała zapewniony byt na przyszłość. Gorliwym był w odbywaniu wizyt dyecezyalnych, podczas których zwracał szczególną uwagę, obok moralności, na oświatę ludową, na stan szkół i czytelni ludowych. Przy każdej ważniejszej okoliczności występował jako przodownik swego narodu, jak np. podczas obchodu tysiącletniej rocznicy założenia metropolji w Welehradzie, oraz podczas pielgrzymek dla złożenia hołdu następcy ś. Piotra. W życiu prywatnym i w stosunkach z poddanymi był uprzejmy, przystępny. Mimo jednak trosk i prac, podjętych dla cerkwi i narodu, doznał on wielu niewdzięczności i boleści. Umarł dnia 4 sierpnia 1898 r. na raka w żołądku. Wprawdzie 11 września 1897 r. dokonano szczęśliwie operacyi, ta jednak nie przywróciła mu zdrowia i nie na długo zachowała życie. Pogrzeb odbył się bardzo uroczyście. Pochowany 8 sierpnia w podziemiach św. Jura. (Przegląd katolicki 1898, n. 34). Jak to wyżej wspomniałem, śp. kardynał Sembratowicz pamiętał o swem miejscu rodzinnem.
Część statystyczna. Desznica liczy na obszarze gminnym 473 mieszkańców; mniejsza własność posiada 723 hk. 66 a. 59 m2; większa własność 18 a. 79 m2; lasów jest 67 hk. 97 a. 24 m2; z tych 16 hk. 79 a. 82 m2 jest lasów gminnych; 51 hk. 17 a. 42 m2 lasów prywatnych.
